Veranderend gebruik van de gasopslagen

Gaswinning in Nederland

In 2050 wil Nederland klimaatneutraal zijn. Dit betekent dat we geleidelijk overstappen van fossiele naar duurzame energie. In deze overgangsfase speelt aardgas nog een belangrijke rol in onze energievoorziening. Er is namelijk nog niet (altijd) voldoende duurzame energie beschikbaar. Gas is voorlopig nog nodig om huizen te verwarmen en de industrie van energie te voorzien. 

Een deel van dit gas halen we uit het buitenland, maar het transport daarvan leidt tot meer uitstoot van broeikasgassen. Daarnaast maken we ons land in onze energievoorziening daarmee (deels) afhankelijk van andere landen. Daarom wil de Rijksoverheid gas in eigen land winnen als dat veilig kan.

Gebruik gasopslagen

Gasopslagen spelen een belangrijke rol in de energievoorziening. Aardgas wordt vaak gebruikt voor het verwarmen van gebouwen of voor de productie van stroom en als grondstof voor de industrie.

Het gebruik van aardgas is afhankelijk van het seizoen. In de winter is er door het koude weer meer vraag naar aardgas dan in de zomer. Daarom worden in de zomerperiode de gasopslagen gevuld, zodat in de winter voldoende voorraad beschikbaar is. De overheid stelt hiervoor vuldoelen. 

Gasleveringszekerheid is de mate waarin het gasnet verzeerd is van de doorlopende levering van gas. Voldoende gasleveringszekerheid betekent dat er altijd gas uit de kraan komt in Nederland. Zo komen huishoudens niet in de kou te zitten tijdens een strenge winter. Lees meer op [de website van Gasunie https://www.gasunie.nl/gasinfrastructuur/blog-247-energie/altijd-gas-uit-de-kraan-wat-is-onze-rol-in-leveringszekerheid].

Hoe zorgt de overheid voor veilige en verantwoorde gaswinning en -opslag?

Voor zowel de winning als de opslag van aardgas moeten mijnbouwbedrijven vergunningen aanvragen. Het ministerie van EZK verleent deze vergunningen alleen als mijnbouwactiviteiten veilig en verantwoord zijn voor mens, milieu en natuur. Om dit te kunnen beoordelen vraagt het ministerie advies aan verschillende wettelijke adviseurs, zoals het Staatstoezicht op de Mijnen en TNO. Het advies van deze adviseurs wordt gegeven op basis van wetenschappelijk onderzoek. Deze adviseurs beoordelen of de beoogde mijnbouwactiviteit veilig kan en het milieu geen schade toebrengt.

Zijn er risico’s bij de gasopslagen en hoe worden die gemonitord?

Net als bij iedere mijnbouwactiviteit, bestaat bij de ondergrondse gasopslagen een  kans op aardbevingen (seismische activiteit). Om in de gaten te houden of er aardbevingen plaatsvinden, zijn in de omgeving van ieder gasveld en dus ook bij de gasopslagen meters geplaatst. KNMI is eigenaar van deze meters en houdt ze in de gaten. Als zich een aardbeving voordoet, doet het KNMI er onderzoek naar en deelt de bevindingen met Staatstoezicht op de Mijnen en het ministerie van EZK. 

Net als bij reguliere gaswinning, maar ook bij bijvoorbeeld zoutwinning, is er in de omgeving van de gasopslagen sprake van bodembeweging (bodemstijging  en -daling). Wanneer gas uit het veld gehaald wordt, dan daalt de bodem met enkele centimeters. Als een gasopslag gevuld wordt, dan stijgt de bodem weer. De veranderingen gebeuren gelijkmatig over een gebied van meerdere kilometers en NAM moet hierover regelmatig rapporteren.

De bodembeweging wordt met behulp van satellieten (GPS) nauwkeurig in de gaten gehouden (gemonitord). Alle bevindingen worden gedeeld met Staatstoezicht op de Mijnen en het ministerie van EZK. 

Hoe het gebruik van de gasopslagen verandert

De eerste stappen in het veranderende gebruik van de ondergrondse gasopslagen zijn inmiddels gezet. 

Omzetting gasopslag Grijpskerk

Grijpskerk is sinds 2022 in gebruik als een opslag voor het type gas dat door huishoudens wordt gebruikt (laagcalorisch, het type dat ook in het Groningenveld voorkomt). Door deze omzetting kon het Groningenveld versneld definitief worden gesloten. De gasopslag Norg is vanaf het begin voor dit type gas gebruikt.

Sluiting Groningenveld

Op 19 april 2024 is de wet ingegaan die gaswinning uit het Groningenveld verbiedt. De sluiting was nodig omdat de winning niet veilig en verantwoord is. Hiermee is een eind gekomen aan ongeveer zestig jaar winning uit dit grote veld. Lees meer in het nieuwsbericht van de Rijksoverheid over de sluiting.

Stoppen van de opslagfunctie in Norg

NAM heeft een aanvraag ingediend voor de winning van kussengas in Norg. Hiervoor zou de opslagfunctie moeten stoppen. Norg zou hierbij in productie worden genomen als regulier klein veld, zoals we die in Nederland op meerdere plekken kennen. Dit is onder meer onderhevig aan toestemming van de Autoriteit Consument en Markt, die zal inschatten of dit in het kader van leveringszekerheid verantwoord is.

Stoppen van de opslagfunctie in Grijpskerk

NAM wil mogelijk later ook een winningsplan indienen voor het kussengas in Grijpskerk.